ندای فطرت

آثار عدالت امام چیست ؟

علی قربانی — 2012-03-04T14:38:42+01:00

گفتیم کسی که امامت و رهبری یک امت را به گردن می گیره باید عادل باشه . یعنی در تمامی امور خویش باید عدالت را به کار بگیره . این عدالت آثار داره و اثارش اینه که به وظایف خود عمل کرده و شئون امامت را عملی کنه . بنابراین، اگر امام داراى عدالت نباشه ، نه مى‏تونه شئون امامت را حفظ كنه و نه مى تونه به وظایف امام جامه عمل بپوشانه . در نتیجه ، در صورت ‏نبود عدالت در امام ، غرض از امامت که هدایت و رهبری مردم است نقض مى‏شه .
از آثار مهم عدالت امام در حدیث امام رضا علیه‏السلام حجت بودن امام بر بندگان خداوند و شاهد خداوند بودن بر بندگان الهى است، چنان‏كه مى‏فرماید : « هُوَ مَعْصُومٌ مُؤَیدٌ مُوَفَّقٌ مُسَدَّدٌ قَدْ أَمِنَ مِنَ الْخَطَایا وَ الزَّلَلِ وَ الْعِثَارِ یخُصُّهُ اللَّهُ بِذَلِكَ لِیكُونَ حُجَّتَهُ عَلَى عِبَادِهِ وَ شَاهِدَهُ عَلَى خَلْقِه... .» (1)

منبع :
1 ـ محمّدبن على صدوق، عیون اخبارالرضا علیه‏السلام، ج 1، ص 199.

چگونه می توانیم عدالت امام را کشف کنیم

علی قربانی — 2012-01-23T00:56:55+01:00

برخی از عیب ها و گناهان و همچنین برخی از لغزش ها هستند که انسان آن را آشکارا انجام نمی دهد بلکه در پنهانی آن را انجام می دهد و همچنین بعضی از گناهان امری باطنی است و هیچ کس هم نمی تواند آنها را تشخیص دهد و گاهی حتی خود افراد هم نمی تواند وجود یک گناه و یا لغزشی را در وجود خودش تشخیص دهد . حال که چنین است چگونه می تواند کشف کرد که این شخص عادل است و به عنوان امام هدایت جامعه را بر عهده دارد .
شناختن فردی که هیچ گونه خطا و لغزشی از او سر زده نباشد برای انسان امکان پذیر نیست . تنها کسی که می تواند آن را تشخیص دهد فقط خداوند متعال است . پس انتخاب و انتصاب امام از سوی خداوند متعال امکان پذیر می باشد . (1)
خداوند تعالی به این امر در سورة انعام اشاره می کند . و می فرماید :
« و َهُوَ اللّهُ فِی السَّمَاوَاتِ وَ فِی الأَرْضِ یَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَ جَهرَكُمْ وَ یَعْلَمُ مَا تَكْسِبُونَ » (2) یعنی : « او است خداوند در آسمانها و در زمین ، پنهان و آشكار شما را مى داند و از آنچه (انجام مى دهید و) به دست مى آورید با خبر است .» از این ‏رو، به اعتقاد شیعه ، امام از طرف خداى متعال نصب مى‏شود.

دلیل شرط عدالت در امام چیست ؟

علی قربانی — 2012-01-16T03:02:52+01:00

در اول بحثم سوالی را برای شما مطرح می کنم :
آیا کسی که از او گناهی سر زند ، شما می توانید او را برای پیشبرد هدفتان ، انتخاب کنید ؟ آیا به او اعتماد خواهی کرد ؟

مسلما جواب شما منفی است . و خواهید گفت که چنین شخصی صلاحیت ندارد در رأس امور ما قرار بگیرد .

بلی ، شما آن شخصی را انتخاب می کنید که عدالت در وجود او موج زند تا به او اعتماد کنید . و شخص مورد اعتماد هم باید دارای شرایطی باشد که عدالت او را ثابت کند .
حال برمی گردیم به اصل مطلب : و آن این است که امامی که امور مسلمین را بر گردن می گیرد باید عادل باشد و دلیل هم بر عادل بودن خود داشته باشد .
ما باید دلیل شرط عدالت را در امام علیه السلام را در تعریف امام و امامت جستجو کنیم . یکی از آن دلیل این است که اقتضای مقام امام و امامت این است که باید عدالت در او وجود داشته باشد . امام رضا علیه السلام فرمود : « امامت خلافت الهى، جانشینى رسول خدا ـ صلى‏اللّه علیه وآله ـ، مقام امیرالمؤمنین و یادگار حسن و حسین ـ علیهماالسلام ـ مى‏باشد ».

ارزش و جایگاه امامت

علی قربانی — 2012-01-09T05:22:35+01:00

برای این که مقام ارزشمند و والای امامت را درک کنیم به گوشه ای از فرمایشات حضرت امام علی بن موسی الرضا توجه می کنیم .

امام رضا علیه السلام می فرماید :

« قدر امامت جلیل‏تر ، شأن آن بزرگ‏تر ، جایگاهش بلندتر ، مكانش منیع‏تر ، ژرفاى آن عمیق‏تر از آن است كه مردم با عقل خود به آن برسند ، یا با انتخاب خویش امامى را نصب كنند . به راستى امامت مقامى است كه خداوند متعال آن را بعد از مقام نبوت و خلیل‏اللهى در مرحله سوم به ابراهیم خلیل اختصاص داد و فضیلتى است كه او را به آن شرفیاب نمود و به وسیله آن نامش را بلند آوازه قرار داد .

معنای عدالت

علی قربانی — 2012-01-02T14:38:44+01:00

یکی از ویژگی های امام معصوم عدالت است ، اگر امام عادل نباشد نمی تواند به وظایف و مسئولیت های خویش در جامعه عمل کند . در میان موضوعاتی که در مورد عدالت بحث می شود ، عدالت اجتماعی دارای ویژگی های خاصی است . امام عادل می تواند جامعه را به سوی رستگاری سوق داده و افراد آن را از ورطه هلاکت نجات دهد .

عدالت امام در زمانی به طور کامل تحقق پیدا می کند که امام علیه السلام هر کاری را در جای خود انجام دهد و هر سخنی را در جای خود به کار برد و در رفتار و کردار خود دجار خطا و اشتباه نشود تا حقیقت را به مردم برساند و از منحرف شدن آنها جلوگیری نماید .

عدالت امام

علی قربانی — 2011-12-25T21:54:43+01:00

در میان دانشمندان شیعه و سنی در مورد عدالت امام اختلاف وجود دارد ، یعنی امامیه ( شیعیان ) عدالت را در امام شرط می دانند . امام اهل سنت شرط نمی دانند . نظر امامیه و اسماعلیه این است که عدالت به معنای عصمت شرط امام است ، اما اکثریت اهل سنت نه تنها در امام عصمت را شرط نمی دانند بلکه عدالت را نیز شرط نمی دانند .و نظرشان این است که اگر امام فاسق و ظالم هم باشد ، از امامت خلع نمی شود .

شجاعت امام

علی قربانی — 2011-04-10T23:44:56+01:00

شجاعت فضیلتی مهم است، به گونه ای كه قرآن شریف آن را اساس حكومت الهی دانسته و آن را مورد محبت و عنایت خاص قرار داده است:
... ان الله اصطفه علیكم و زاده بسطه فی العلم و الجسم...(1).
... به درستی كه خدا او را بر شما برگزید و در دانش و توانایی او را فزونی بخشید... .
یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ أَذِلَّه عَلَى الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّه عَلَى الْكافِرِینَ یُجاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ لا یَخافُونَ لَوْمَهَ لائِمٍ... . (2)
ای گروهی كه ایمان آورده اید، هر كه از شما از دین خود مرتد شود به زودی خدا قومی را كه دوست دارد و آنها نیز خدا را دوست می دارند و نسبت به مؤمنان سرافكنده و فروتن، و نسبت به كافران سرافراز و مقتدرند، به نصرت اسلام برمی انگیزد كه در راه خدا جهاد كنند و در راه دین از نكوهش و ملامت احدی باك ندارند.

علم و دانش امامان علیهم السلام

علی قربانی — 2011-03-21T16:10:57+01:00

بدون شك بعد علمى و آگاهى گسترده ائمه علیهم السلام در همه زمینه‏ها از پایه‏هاى اساسى امامت در طول حیات آن به شمار رفته و به عنوان یكى از معیارهاى مطمئن و روشن - كه در دسترس همگان قرار داشت - براى تشخیص امام برگزیده از سوى خدا، از مدعى امامت، در جامعه اسلامى شناخته شده بود.

اساسى‏ترین ویژگى علوم ائمه علیهم السلام، خدادادى بودن آن است. آنان در هیچ مكتب و نزد هیچ فردى درس نخواندند، بلكه در پرتو شایستگى‏ها و لیاقتهایى كه داشتند خداوند چشمه‏سارهاى زلال دانش و معرفت را در قلب پاكشان به جریان و جوشش انداخت و وجود مباركشان را - به تعبیر امام هادى(ع) - گنجینه‏هاى علم و جایگاههاى معرفت‏خویش قرار داد. (1)

قرآن و لزوم عصمت امام (2)

علی قربانی — 2011-03-14T01:33:46+01:00

«وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی قالَ لایَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ».[1]
هنگامی كه پروردگار ابراهیم، او را به اموری آزمود، و او آنها را تمام كرد، پروردگار به او فرمود تو را پیشوای مردم ساختم، ابراهیم گفت: از ذریه من نیز كسی امام خواهد شد؟ پروردگار فرمود عهد من (امامت) نصیب ظالمان نمی‎شود.
از این آیه شریفه استفاده می‎شود كه ابراهیم ـ علیه السلام ـ در آغاز فقط منصب نبوت را داشت، ‌یعنی مأمور تبلیغ و ارشاد، و تبشیر و انذار مردم بود، سپس منصب امامت نیز به او اعطا گردید،‌یعنی مأموریت یافت كه حكومتی دینی تشكیل داده، و رهبری سیاسی و اجرایی جامعه را نیز عهده‎دار شود. در این هنگام، در مورد ذریه خود از منصب امامت پرسید، و خداوند به او پاسخ داد كه ستمگران از آن محروم خواهند بود، یعنی منصب امامت مخصوص آن دسته از ذریه ابراهیم ـ علیه السلام ـ است كه ستمگر نباشند.

قرآن و لزوم عصمت امام

علی قربانی — 2011-03-06T23:56:41+01:00

لزوم عصمت امام را از برخی آیات قرآن نیز می‎توان استنباط كرد:

آیه :
«أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ».[1]
از خدا، رسول خدا و پیشوایان خود اطاعت كنید.
در این آیه، اطاعت از «اُولِی الاَمرْ» بسان اطاعت از پیامبر خدا واجب گردیده است، بدیهی است اطاعت بی‎قید و شرط از كسی در صورتی جایز و واجب است، كه احتمال خطا و لغزش در مورد او راه نداشته باشد؛ زیرا درغیر اینصورت چه بسا اطاعت از او به معصیت و نافرمانی خدا بیانجامد،‌كه حرام و ناپسند است، و هرگز خداوند گناه را نمی‎پسندد و انجام آن را بر كسی روانمی‎دارد.
دلالت این آیه بر عصمت «اُولِی الْاَمر» (امامان) جای تردید نیست،‌تا آن‌جا كه فخرالدین رازی كه از علمای اهل سنت است نیز آن را پذیرفته و چنین گفته است:
1. خداوند به طور قطع به اطاعت «اولی الامر» حكم كرده است.
2. خداوند هر كس را به طور قطع واجب الاطاعه بداند، ‌معصوم است.
3. نتیجه این كه: اولی الامر معصومند.

حفظ دین در گرو عصمت امام است.

علی قربانی — 2011-02-28T09:16:08+01:00

مسؤولیت حفظ دین از خطر تحریف و تغییر، برعهده امام است، چنان‌كه او عهده‎دار هدایت دینی افراد نیز می‎باشد. بدیهی است انجام این دو مسؤولیت و تحقق بخشیدن به این دو آرمان دینی، در گرو مصونیت امام از خطا و انحراف است، به خصوص كه هدایتگری در سخن و گفتار خلاصه نمی‎شود، بلكه تأثیر عمل امام در جهت دادن به رفتار جامعه، به مراتب بیشتر از گفتار او است. به همین دلیل، باید امام در فهم و بیان احكام دینی و نیز در عمل به آن‎ها، مصون از خطا و لغزش باشد تا پیروان خود را به طور صحیح هدایت كند. بدیهی است اصل عقلی مزبور در مورد سومین مرتبه از عصمت ـ یعنی عصمت از خطا در تشخیص مصالح و مفاسد جامعه اسلامی ـ نیز جاری است.
آیه یاد شده در زیر نیز ناظر به همین اصل عقلی است. می‎فرماید:
«أَ فَمَنْ یَهْدِی إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ یُتَّبَعَ أَمَّنْ لایَهِدِّی إِلاَّ أَنْ یُهْدى فَما لَكُمْ كَیْفَ تَحْكُمُونَ».[1]
آیا كسی كه (خود حق را یافته و) به سوی حق هدایت می‎كند سزاوارتر است كه از او پیروی شود، یا كسی كه تا هدایت نشود، هدایت را نمی‎شناسد، چگونه داوری می‎كنید؟

واژه امام در قرآن

علی قربانی — 2011-02-21T07:00:09+01:00

كلمه «امام» و جمع آن «ائمّه» مجموعاً دوازده بار در قرآن به كار رفته كه هفت بار آن به صورت مفرد آمده و پنج بار به شكل جمع؛ بهر جهت این واژه در قرآن در معانی زیر به كار رفته است:
1. لوح محفوظ (1 بار)؛ «وَ كُلَّ شَیْ‏ءٍ أَحْصَیْناهُ فِی إِمامٍ مُبِینٍ» (1).
«و هر چیزی را در كارنامه‎ای روشن برشمردیم».
2. جاده و راه (1 بار)؛ «وَ إِنَّهُما لَبِإِمامٍ مُبِینٍ» (2).
«و آن دو (شهر، اكنون) بر سر راهی آشكار است».
3. تورات یا كتاب و پیشوا (2 بار)؛ «وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَهً» (3).
«پیش از وی (نیز) كتاب موسی راهبر و مایه رحمت بوده است».
4. پیشوایان الهی و صالح (5 بار)؛ «قالَ إِنِّی جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً» (4).
«فرمود: من تو را پیشوای مردم قراردادم».
«وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّهً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا» (5).
«و آنان را پیشوایانی قرار دادیم كه به فرمان ما هدایت می‎كردند».
5. پیشوایان كفر و ضلالت (2 بار)؛ «فَقاتِلُوا أَئِمَّهَ الْكُفْرِ» (6).
«پس با پیشوایان كفر بجنگید».
6. مفهوم جامعی كه پیشوایان هدایت و ضلالت را هر دو شامل می‎شود (1 مورد)؛ «یَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ» (7).

«یاد كن روزی را كه هر گروهی را با پیشوایان فرا می‎خوانیم».

منابع :

1- یس/ 12

2 - حجر/ 79

3- احقاف/ 12، هود/ 17

4-بقره/ 124

5- انبیاء/ 73، فرقان/ 74، قصص/ 50، سجده/ 24

6- توبه/ 12 و قصص/ 41

7- اسراء/ 71

چگونگى دلالت آیه ابتلاء بر عصمت امام

علی قربانی — 2011-02-14T16:31:52+01:00

وبارزترین آیه اى كه پیرامون «امام» وارد شده است آیه یاد شده در زیر مى باشد:

(وَإِذِ ابْتَلى إِبْراهیمَ رَبُّهُ بِكَلِمات فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّى جاعِلُكَ لِلنّاسِ إِماماً قالَ وَمِنْ ذُرِّیَّتى قالَ لا یَنالُ عَهْدِى الظّالِمینَ) .([1])

«آنگاه كه پروردگار ابراهیم او را با پاره اى از تكالیف و امور، آزمود، خدا (یا ابراهیم) آنها را به پایان رسانید(و به خوبى از عهده امتحان بر آمد) خدا گفت: تو را براى مردم امام قرار مى دهم، گفت از فرزندانم نیز امام قرار بده، فرمود: عهد من به ستمگران نمى رسد».

امام، پیشوا و الگو است و فرد غیر معصوم نمى تواند اسوه و الگو باشد و به دیگر سخن باید امت رفتار و گفتار خود را با رفتار و گفتار امام خود تطبیق كند و فرد غیر پیراسته از گناه و خلاف، چگونه مى تواند براى این كار الگو و نمونه شمرده شود؟

امام یك فرد مطاع است كه بدون قید و شرط و بدون چون و چرا اطاعت او لازم و واجب است; چنین مطاعى كه اطاعت او بدون قید و شرط واجب باشد، جز فرد معصوم نمى تواند باشد.

آیه با صراحت كامل، محرومیت ظالمان را از نیل به این منصب اعلام داشته است و در بحث قبل به صورت كامل توضیح داده شد كه درخواست ابراهیم فقط درباره ى یك گروه پذیرفته شده است و آن گروهى است كه در صفحه زندگى آنان هیچ گونه نقطه ضعفى وجود نداشته باشد و دیگر گروه ها هر چند در حال تصدى طاهر و تایب باشند، مشمول نفى الهى مى باشند.([2])

منابع :

[1] . بقره/124.

[2] . منشور جاوید، ج5،. ص 214 ـ 278.

ادلۀ نقلی عصمت امام(ع)

علی قربانی — 2011-02-06T17:02:05+01:00

در این پست یکی از ادله نقلی عصمت امام را بررسی می کنیم و آن ادله همان آیه عهد است :

وقتی حضرت ابراهیم (ع) تداوم امامت را در نسل خود از خدای بزرگ تقاضا نمود خداوند فرمود: امامت، عهد من است و این عهد به ظالم و ستمگر نمی‌رسد.

« قَالَ وَ مِن ذُرِّیَّتِى قَالَ لَا یَنَالُ عَهْدِى الظَّلِمِینَ» (1)
«ابراهیم عرض كرد: «از دودمان من (نیز امامانى قرار بده!)» خداوند فرمود: «پیمان من، به ستمكاران نمى‏رسد! (و تنها آن دسته از فرزندان تو كه پاك و معصوم باشند، شایسته این مقامند».

ادلۀ عقلی عصمت امام

علی قربانی — 2011-01-28T22:22:13+01:00

در این پست از سلسله مباحث امامت به ادله عقلی عصمت امام می پردازیم :

1- تسلسل؛ سبب نیاز امّت به امام آن است كه مردم معصوم نبوده، جایز الخطا می‌باشند. حال اگر فرض كنیم كه امام، هم جایزالخطا باشد، پس فرد دیگری باید فرض شود که معصوم باشد و اگر سلسله نیازها، به معصوم ختم نشود تسلسل لازم می‌آید و از آنجا كه تسلسل باطل است وجود امام معصومی كه با وجود او نیاز امّت برطرف می‌گردد لازم می‌شود.

2- حفظ اسلام؛ موفقیت امام در مهمترین مسئولیت خویش كه همان حفظ اسلام از تغییرات و تحریفات است، بدون عصمت امكان‌پذیر نیست زیرا در صورت معصوم نبودن امام، احتمال تغییر عمدی یا سهوی توسط او در دین داده می‌شود.
3- الگو بودن برای مردم؛ هدف از نصب امام از ناحیۀ خداوند این است كه مردم از اوامر او اطاعت كنند و كارهای او را به عنوان الگو برای خویش برگزینند، در حالی كه اگر انجام گناه از امام ممكن باشد، اعتماد و اطمینان مردم نسبت به او كمتر خواهد شد و در نتیجه اثر پذیری و اطاعت مردم از گفتار و رفتار او كمتر تحقّق خواهد یافت.

----------------------------------------

منابع:
1) سبحانی، جعفر؛ الالهیات، قم، موسسه امام صادق، چاپ ششم، 1384ش، ج 4، ص 116
2) علامه حلّی؛ كشف المراد، قم، جامعه‌المدرسین، چاپ نهم، 1422ق، ص 492
3) علامه حلی؛ الباب الحادی عشر، مشهد، آستان قدس رضوی، چاپ پنجم، 1376ش، ص 41